Atölye, Montaj ve Kalite Kontrol

Gözlük Camlarında Kalite Kontrolü ve Teslim Öncesi Kontroller

Reçete doğrulama, lensmetre ölçümü, yüzey kontrolü, merkezleme ve montaj kontrolleri.

Bitmiş gözlüğün reçete, sipariş, optik merkezleme, cam ürünü, yüzey kalitesi, montaj güvenliği, çerçeve ayarı ve kullanıcı üzerindeki duruş bakımından sistematik olarak doğrulanması; uygunsuzlukların yeniden ölçüm, düzeltme veya yeniden üretim kararıyla yönetilmesi için kapsamlı kalite kontrol rehberi.

Gözlük camlarında kalite kontrolü nedir?

Kalite kontrolü, bitmiş gözlüğün yalnızca reçete gücünü değil; sipariş edilen cam türünü, optik yerleşimi, yüzey durumunu, montaj güvenliğini, çerçeve ayarını ve kozmetik görünümünü birlikte değerlendiren sistematik işlemdir.

Kontrolün amacı hatayı kullanıcı fark ettikten sonra düzeltmek değil, ürün teslim edilmeden önce uygunsuzluğu belirlemek ve güvenli bir karar vermektir.

Kalite kontrolünün temel amacı

Bitmiş gözlük reçeteye uygun olsa bile yanlış cam tasarımı, yanlış kaplama, hatalı merkezleme, aşırı montaj gerilimi veya kötü çerçeve ayarı nedeniyle kullanıma uygun olmayabilir.

Kalite kontrolü optik doğruluk, mekanik güvenlik, kullanıcı konforu, ürün kimliği ve görünümün birlikte doğrulanmasını sağlar.

Kalite kontrolünün aşamaları

Kontrol işlemi gelişigüzel değil, her işte aynı sırayla uygulanmalıdır.

  • İş emri ve kullanıcı kimliğinin doğrulanması.
  • Reçete ve sipariş bilgilerinin karşılaştırılması.
  • Cam ürününün ve sağ-sol ayrımının doğrulanması.
  • Lensmetreyle optik ölçüm yapılması.
  • PD, montaj yüksekliği ve referans noktalarının kontrol edilmesi.
  • Cam yüzeyi, kenarı ve kaplamasının incelenmesi.
  • Montaj sistemi ve cam geriliminin değerlendirilmesi.
  • Çerçeve simetrisi ve yüz ayarının kontrol edilmesi.
  • Temizlik, kayıt ve teslim onayının tamamlanması.

İş emri ve kullanıcı kimliği

Kontrole başlanmadan önce bitmiş gözlük doğru kullanıcı, reçete ve sipariş kaydıyla eşleştirilmelidir.

Benzer isimli kullanıcılar, aynı model çerçeveler veya yakın reçete değerleri sağ ve sol camın ya da farklı siparişlerin karışmasına neden olabilir.

  • Kullanıcı adı ve sipariş numarası.
  • Çerçeve marka, model, renk ve ekartman bilgisi.
  • Sağ ve sol reçete değerleri.
  • Cam marka, tasarım, materyal, indeks ve kaplama bilgisi.
  • PD, montaj yüksekliği ve varsa kişiselleştirilmiş ölçüler.
  • Laboratuvar paketi ve üretim doğrulama bilgileri.

Reçete ile siparişin karşılaştırılması

Reçete, mağaza sipariş kaydı ve laboratuvar üretim bilgisi birbirinden ayrı belgeler olarak kontrol edilmelidir.

Reçete değeri doğru girilmiş olsa bile cam tasarımı, kullanım amacı, indeks veya kaplama yanlış seçilmiş olabilir.

  • Sferik güç.
  • Silindirik güç ve aks.
  • ADD değeri.
  • Prizma miktarı ve taban yönü.
  • Uzak, yakın veya çalışma mesafesi seçeneği.
  • Tek odaklı, bifokal, progresif veya kişiselleştirilmiş tasarım.

Cam ürününün doğrulanması

Bitmiş camın yalnızca numarası değil, sipariş edilen ürün ailesine ait olduğu da doğrulanmalıdır.

Ürün zarfı, laboratuvar etiketi, kalıcı gravürler, ürün kodları ve üretici bilgileri birlikte değerlendirilmelidir.

  • Cam markası ve tasarımı.
  • Materyal ve kırılma indisi.
  • Renk, fotokromik veya polarize özellik.
  • Antirefle, sertlik, hidrofobik veya diğer kaplama seçenekleri.
  • Sağ ve sol cam ürün kodları.
  • Üreticiye ait referans ve doğrulama bilgileri.

Sağ ve sol camın doğrulanması

Sağ ve sol camın karışması bazı reçetelerde lensmetre ölçümünde kolay fark edilirken, birbirine yakın değerlerde gözden kaçabilir.

Cam zarfları, kalıcı gravürler, progresif yerleşim, prizma taban yönü ve montaj ölçüleri birlikte kontrol edilmelidir.

Lensmetre kontrolüne hazırlık

Lensmetre ölçümünden önce cam yüzeyi temizlenmeli, cihazın lens dayama noktası ve tutucu parçaları kontrol edilmelidir.

Kir, kaplama lekesi, eğri yerleştirme veya aşırı baskı ölçüm sonucunu etkileyebilir.

  • Cihaz açılış ve sıfır kontrolü tamamlanmalıdır.
  • Kullanılacak silindir gösterim biçimi doğrulanmalıdır.
  • Cam yüzeyi ve lens dayama noktası temiz olmalıdır.
  • Sağ ve sol cam ayrı kayıt edilmelidir.
  • Ölçüm noktası cam tasarımına göre seçilmelidir.

Lensmetrenin doğruluğunun kontrolü

Cihaz ekranında değer görülmesi cihazın doğru ölçtüğü anlamına gelmez.

Lensmetre üreticinin önerdiği test camı, kontrol yöntemi ve bakım planına göre düzenli olarak doğrulanmalıdır.

Tekrarlayan veya beklenmeyen sapmalarda ikinci ölçüm, başka cihaz karşılaştırması veya teknik servis değerlendirmesi yapılmalıdır.

Tek odaklı camların optik kontrolü

Tek odaklı camlarda sferik güç, silindirik güç, aks, reçetede varsa prizma ve optik merkez yerleşimi kontrol edilmelidir.

Ölçüm sonucu reçete, sipariş kaydı ve uygulanabilir kabul kriterleriyle birlikte değerlendirilmelidir.

Silindirik güç ve aks kontrolü

Silindirik değer ile aks birlikte değerlendirilmelidir. Silindir gücü doğru olsa bile aksın hatalı olması görme kalitesini etkileyebilir.

Camın lensmetrede dönmesi, çerçevede gevşek olması veya montaj sırasında yer değiştirmesi aks sonucunu değiştirebilir.

Prizma ve taban yönü kontrolü

Reçetede prizma varsa miktar ve taban yönü ayrı ayrı doğrulanmalıdır.

Sipariş edilmeyen prizmatik etkinin merkezleme hatası, yanlış PD, hatalı montaj yüksekliği, camın dönmesi veya çerçeve deformasyonu nedeniyle oluşabileceği değerlendirilmelidir.

Bifokal ve trifokal camların kontrolü

Uzak güç, yakın ilave, segment türü, segment konumu ve sağ-sol yükseklikleri birlikte kontrol edilmelidir.

Segmentlerin yalnızca çerçeve kenarına göre değil, sipariş edilen kullanıcı ölçülerine göre yerleştirildiği doğrulanmalıdır.

Progresif camların optik kontrolü

Progresif camlar tek odaklı cam gibi rastgele bir noktadan ölçülmemelidir.

Üreticinin uzak referans noktası, prizma kontrol noktası, yakın referans noktası, kalıcı gravürleri ve üretim doğrulama değerleri kullanılmalıdır.

Geçici işaretler silinmişse kalıcı gravürlerden doğru progresif şablonla yeniden işaretleme yapılmalıdır.

Kompansasyonlu ve kişiselleştirilmiş camlar

Kişiselleştirilmiş veya kullanım konumu kompansasyonlu camlarda reçete değeriyle laboratuvar doğrulama değeri aynı olmayabilir.

Bu camlar yalnızca reçete değeriyle karşılaştırılarak hatalı kabul edilmemeli; üreticinin verdiği ölçüm noktaları ve doğrulama değerleri kullanılmalıdır.

Kalıcı gravür ve geçici işaret kontrolü

Progresif ve bazı özel tasarımlı camlarda kalıcı gravürler ürün kimliğinin ve referans noktalarının yeniden oluşturulmasını sağlar.

Gravürlerin sağ ve sol camda beklenen konumda olduğu, ürün veya addisyon kodlarının siparişle uyumlu bulunduğu kontrol edilmelidir.

PD ve montaj yüksekliği kontrolü

Monoküler PD ve montaj yüksekliği değerleri bitmiş gözlük üzerinde üretim işaretleri veya yeniden oluşturulan referans noktaları kullanılarak doğrulanmalıdır.

Ölçüler yalnızca çerçeve geometrisine göre değil, kullanıcının sipariş sırasında belirlenen bakış konumuna göre değerlendirilmelidir.

İstenmeyen prizmatik etkinin değerlendirilmesi

Ölçülen prizmatik etki reçetedeki prizma, optik merkez yerleşimi ve camın ölçüm noktasıyla birlikte değerlendirilmelidir.

Tek bir ekran değeriyle karar verilmemeli; cam işaretleri, PD, montaj yüksekliği, çerçeve duruşu ve laboratuvar bilgileri kontrol edilmelidir.

Cam yüzeyinin görsel kontrolü

Camlar temiz ve kontrollü aydınlatma altında farklı açılardan incelenmelidir.

Kontrol sırasında normal yansıma, kaplama artık rengi, kir ve gerçek yüzey kusuru birbirinden ayrılmalıdır.

  • Çizik veya sürtünme izi.
  • Noktasal yüzey kusuru.
  • Kaplama lekesi veya düzensizliği.
  • Çatlak, yontulma veya kenar kırığı.
  • Isı, kimyasal veya alet izi.
  • Sağ ve sol cam arasında belirgin görünüm farkı.

Kaplama kontrolü

Kaplamalı camlarda ön ve arka yüzey ayrı ayrı incelenmelidir.

Antirefle artık yansıması, yüzey homojenliği, temizlenebilirlik ve sağ-sol cam uyumu değerlendirilmelidir.

Kaplama özelliği yalnızca gözle görülen renge bakılarak kesinleştirilmemeli; ürün kaydı ve üretici bilgisiyle doğrulanmalıdır.

Renkli, fotokromik ve polarize camların kontrolü

Renkli camlarda sağ ve sol koyuluk, ton ve gradyan yönü karşılaştırılmalıdır.

Fotokromik camlar aynı koşullarda değerlendirilerek etkinleşme ve açılma uyumu gözlenmelidir.

Polarize camlarda ürün kimliği ve polarizasyon yönü uygun test yöntemiyle kontrol edilmelidir.

Cam kenarı ve işleme kalitesi

Cam çevresi, bizotaj, düz kenar, kanal, delik, slot ve çentik bölgeleri montaj sistemine göre incelenmelidir.

Keskin kenar, yontulma, beyazlama, çatlak, düzensiz kanal veya kaplama ayrılması bulunmamalıdır.

Cam geriliminin kontrolü

Aşırı büyük kesilmiş cam çerçevede gerilim oluşturabilir; küçük kesilmiş cam ise gevşeklik ve çıkma riski yaratabilir.

Camın çerçeveye zorlanarak takılması, ön yüzün dönmesi, halkaların açılması veya cam kenarında beyazlama gerilim belirtisi olabilir.

Uygun gerilim görüntüleme yöntemi bulunuyorsa camın montaj gerilimi ayrıca değerlendirilmelidir.

Tam çerçeveli gözlüklerin kontrolü

Camın kanal boyunca kesintisiz oturduğu ve çerçeve halkasının normal biçimini koruduğu kontrol edilmelidir.

Metal çerçevede göz halkası vidası güvenli kapanmalı; plastik çerçevede camı yerinde tutmak için aşırı ısı veya zorlama uygulanmış olmamalıdır.

Nylor gözlüklerin kontrolü

Misina cam kanalına tamamen oturmalı, dengeli gerginlik sağlamalı ve camı çerçeveye zorlamamalıdır.

Kanal konumu, genişliği, derinliği ve sürekliliği kontrol edilmelidir.

Kanal dudağında çatlak, beyazlama veya yontulma bulunan cam teslim edilmemelidir.

Çerçevesiz gözlüklerin kontrolü

Delik, slot ve çentik çevresinde çatlak, yontulma, ovalleşme veya aşırı gerilim bulunmamalıdır.

Burç, kovan, pul, vida ve bağlantı elemanları doğru sırada ve uyumlu olmalıdır.

Bağlantılar güvenli olmalı fakat camı sıkıştıracak veya çatlatacak kadar aşırı sıkılmamalıdır.

Çerçeve simetrisi ve mekanik kontrol

Montajdan sonra çerçevenin ön yüzü, köprü, halkalar, saplar ve menteşeler simetri bakımından kontrol edilmelidir.

Cam montajı sırasında oluşan dönme, burulma veya açılma kullanıcı üzerinde yanlış duruşa ve optik merkezleme değişikliğine yol açabilir.

  • Sağ ve sol halkalar dengeli mi?
  • Çerçeve ön yüzü burulmuş mu?
  • Saplar aynı düzlemde mi?
  • Menteşe ve vidalar güvenli mi?
  • Burunluklar simetrik ve sağlam mı?
  • Camlar çerçevede oynuyor veya dönüyor mu?

Vida ve bağlantı elemanlarının kontrolü

Menteşe, göz halkası, burunluk ve çerçevesiz bağlantı vidaları eksik, gevşek, uyumsuz veya aşırı sıkılmış olmamalıdır.

Hasarlı vida yuvası yalnızca daha büyük vida takılarak gizlenmemeli; bağlantının güvenliği değerlendirilmelidir.

Çerçevenin kullanıcı yüzüne ayarlanması

Bitmiş gözlük kullanıcının yüzünde dengeli, sabit ve rahat durmalıdır.

Köprü oturumu, sap açısı, kulak arkası kıvrımı, pantoskopik açı, verteks mesafesi ve yüz formu sarımı cam tasarımıyla birlikte değerlendirilmelidir.

Büyük bir mekanik ayar yapıldığında montaj ölçüleri ve progresif referans noktaları yeniden kontrol edilmelidir.

Kullanıcı üzerindeki optik kontrol

Gözlük kullanıcıya takıldığında doğal baş ve bakış pozisyonunda değerlendirilmelidir.

Progresif fitting noktaları, bifokal segment konumu, çerçevenin yatay duruşu ve sağ-sol cam yüksekliği kontrol edilmelidir.

Kirpik, kaş, yanak veya burunla istenmeyen temas bulunmamalıdır.

Kozmetik kalite kontrolü

Bitmiş gözlük farklı açılardan temiz ışık altında incelenmelidir.

Sağ ve sol camın şekli, kenar kalınlığı, bizotaj konumu, renk görünümü ve çerçeve içindeki duruşu karşılaştırılmalıdır.

  • Cam yüzeyinde çizik veya leke var mı?
  • Kenar boyunca kırık ya da çentik var mı?
  • Bizotaj çerçeve içinde görünür hale gelmiş mi?
  • Sağ ve sol camın kenar kalınlığı beklenen düzeyde mi?
  • Camlar çerçevede simetrik duruyor mu?
  • Çerçevede alet, ısı veya montaj izi var mı?

Temizlik ve son hazırlık

Kontroller tamamlandıktan sonra camlar uygun temizleme ürünü ve temiz mikrofiber bezle temizlenmelidir.

Geçici işaretlerin kaldırılması gerekiyorsa üreticinin önerdiği yöntem kullanılmalı; kalıcı gravürlere veya kaplamaya zarar verilmemelidir.

Kılıf, bez, garanti belgesi ve kullanıcıya verilecek ürün bilgileri siparişle birlikte hazırlanmalıdır.

Kabul, düzeltme ve ret kararı

Her uygunsuzluk aynı işlemle çözülemez. Sorunun optik, mekanik, kozmetik veya ürün kimliği kaynaklı olduğu belirlenmelidir.

  • Kabul: Ürün reçete, sipariş ve uygulanabilir kalite kriterleriyle uyumludur.
  • Düzeltme: Güvenli ayar, temizlik, vida değişimi veya izin verilen rötuşla giderilebilir.
  • Yeniden ölçüm: Sonuç kararsız, tekrarlanamaz veya referans noktası belirsizdir.
  • Yeniden kesim: Camın optik yerleşimi ve güvenli kenar yapısı korunarak düzeltme mümkündür.
  • Yeniden üretim: Cam, ürün, kaplama, merkezleme veya montaj güvenliği uygun değildir.
  • Teknik inceleme: Cihaz veya üretim sürecinde tekrarlayan sapma vardır.

Ne zaman yeniden ölçüm yapılmalıdır?

Ölçüm sonucu reçete veya laboratuvar bilgisiyle uyuşmuyorsa önce ölçüm yöntemi doğrulanmalıdır.

  • Cam lensmetrede sabit durmuyorsa.
  • Tekrarlanan ölçümlerde farklı sonuçlar çıkıyorsa.
  • Progresif referans noktaları doğru belirlenemiyorsa.
  • Cihazın sıfır veya test camı kontrolü şüpheliyse.
  • Cam kirli, çizikli veya yüksek kavis nedeniyle zor ölçülüyorsa.
  • Kompansasyonlu camda reçete ve doğrulama değeri karıştırılmışsa.

Ne zaman yeniden üretim gerekir?

Güvenli ve kalıcı biçimde düzeltilemeyen uygunsuzluklarda cam yeniden üretilmelidir.

  • Yanlış cam ürünü, materyali, tasarımı veya kaplaması kullanılmışsa.
  • Reçete veya üretim doğrulama değeri kabul edilemez durumdaysa.
  • PD veya montaj yüksekliği güvenli biçimde düzeltilemiyorsa.
  • Cam yüzeyinde önemli çizik, çatlak veya kaplama hasarı varsa.
  • Cam aşırı küçük kesilmiş veya montaj güvenliği sağlanamıyorsa.
  • Delik, kanal veya kenar bölgesinde çatlak ve yontulma varsa.
  • Progresif camın sağ-sol yönü veya yerleşimi hatalıysa.

Ne zaman laboratuvarla görüşülmelidir?

Ürün kimliği, gravür, doğrulama değeri, özel tasarım veya üretim kaydı belirsizse laboratuvardan yazılı doğrulama istenmelidir.

Kompansasyonlu camlar, yüksek prizma, slab-off, özel inceltme, yüksek kavis veya kişiselleştirilmiş tasarımlar standart tek odaklı ölçüm yöntemiyle değerlendirilmemelidir.

Ne zaman teknik servis gerekir?

Aynı cihazla yapılan işlerde tekrarlayan ölçüm, merkezleme, izleme, kesim veya delme sapması oluşuyorsa sorun tek tek camlarda aranarak gizlenmemelidir.

  • Lensmetre test camını doğru ve tekrarlanabilir ölçmüyorsa.
  • İzleyici aynı çerçeveyi farklı ölçüyorsa.
  • Kesim cihazı sürekli büyük veya küçük kesiyorsa.
  • Merkezleyici blok konumunu tekrarlayamıyorsa.
  • Kanal veya delik ünitesi ayarlanan konumdan sapıyorsa.
  • Su, elektrik, güvenlik kapağı veya sensör arızası varsa.

Sık yapılan kalite kontrol hataları

Kontrol listesinin bulunması tek başına yeterli değildir; her madde gerçek sipariş bilgisiyle karşılaştırılmalıdır.

  • Yalnızca sferik gücü ölçerek ürünü doğru kabul etmek.
  • Sağ ve sol camı birlikte değil, yalnızca birini kontrol etmek.
  • Silindir doğru olduğu için aksı göz ardı etmek.
  • Progresif camı rastgele bir noktadan ölçmek.
  • Laboratuvar doğrulama değeriyle reçete değerini karıştırmak.
  • PD ve montaj yüksekliğini kontrol etmemek.
  • İstenmeyen prizmayı değerlendirmemek.
  • Cam ürününü yalnızca zarf rengine bakarak doğrulamak.
  • Kaplama ve yüzey kusurlarını kir sanmak.
  • Küçük camı vida veya misina gerilimiyle tutturmak.
  • Aşırı büyük camı zorlayarak çerçeveye takmak.
  • Çatlak veya yontulmuş camı teslim etmek.
  • Büyük yüz ayarından sonra merkezlemeyi tekrar kontrol etmemek.
  • Cihaz sapmasını yazılım ofsetiyle gizlemek.
  • Kontrol sonucunu kaydetmemek.

Kalite kontrol kayıtları

Kontrol işlemi yapan kişi, ölçüm sonuçları, kullanılan cihaz, uygunsuzluk ve verilen karar kayıt altına alınmalıdır.

Tekrarlayan hata kayıtları cihaz bakımı, laboratuvar performansı, ürün grubu ve atölye iş akışındaki sorunların belirlenmesini sağlar.

Teslim öncesi son kontrol listesi

Gözlük temizlendikten ve kullanıcı yüzüne ayarlandıktan sonra optik, mekanik ve kozmetik kontroller birlikte tamamlanmalıdır.

  • Doğru kullanıcı, çerçeve ve sipariş mi?
  • Sağ ve sol cam doğru mu?
  • Cam marka, tasarım, materyal ve kaplama siparişle uyumlu mu?
  • Sferik güç, silindirik güç ve aks uygun mu?
  • ADD, prizma miktarı ve taban yönü uygun mu?
  • PD ve montaj yükseklikleri doğru mu?
  • Progresif referans noktaları doğru yerde mi?
  • Cam yüzeyinde çizik, leke veya kaplama hasarı var mı?
  • Cam kenarında kırık, yontulma veya çatlak var mı?
  • Cam çerçeveye güvenli ve gerilimsiz oturuyor mu?
  • Vida, misina, burç ve bağlantılar güvenli mi?
  • Çerçeve simetrik, dengeli ve kullanıcıya uygun ayarlı mı?
  • Büyük ayar sonrası optik ölçüler tekrar kontrol edildi mi?
  • Ürün temizlendi ve kontrol kaydı tamamlandı mı?

Kullanıcıya teslim sırasında bilgilendirme

Kullanıcıya camın kullanım amacı, alışma süreci, temizlik yöntemi, çerçeve bakımı ve hangi durumda mağazaya başvurması gerektiği açıklanmalıdır.

Progresif, bifokal, fotokromik, polarize veya özel tasarımlı camlarda ürüne özgü kullanım bilgileri ayrıca verilmelidir.

Teslim sırasında ortaya çıkan görme veya konfor şikâyeti yalnızca alışma sürecine bağlanmamalı; reçete, merkezleme ve çerçeve ayarı yeniden değerlendirilmelidir.

Önemli Bilgilendirme

Kalite kontrolü yalnızca lensmetrede bir değer okumaktan ibaret değildir. Bitmiş gözlük; reçete ve sipariş bilgileri, cam ürün kimliği, sağ-sol ayrımı, optik güçler, aks, prizma, ADD, PD, montaj yüksekliği, progresif referans noktaları, yüzey ve kaplama durumu, cam kenarı, montaj güvenliği, çerçeve simetrisi ve kullanıcı üzerindeki duruş bakımından birlikte değerlendirilmelidir. Sayısal kabul kararları cihaz ekranındaki basamaklara göre değil, güncel uygulanabilir standartlara, üretici talimatlarına, laboratuvar doğrulama değerlerine ve işletmenin belgelenmiş kalite prosedürüne göre verilmelidir. Çatlak, yontulmuş, güvenliği şüpheli, yanlış ürünlü veya güvenli biçimde düzeltilemeyen cam kullanıcıya teslim edilmemelidir.

← Tüm mesleki konulara dön