Reçete ve Optik Hesaplamalar
Optik Çapraz ve Meridyen Güçleri
Sferik ve silindirik reçetelerin birbirine dik ana meridyenlerdeki güçlerinin gösterilmesi.
Sferosilindirik bir reçetenin birbirine dik iki ana meridyenindeki toplam güçleri optik çapraz üzerinde göstermeyi ve meridyen güçlerini hesaplamayı açıklayan mesleki rehber.
Optik çapraz nedir?
Optik çapraz, sferosilindirik bir gözlük reçetesinin iki ana meridyenindeki optik güçleri gösteren şematik bir anlatım yöntemidir.
Birbirine 90 derece dik iki çizgi kullanılır. Her çizgi, temsil ettiği meridyendeki toplam diyoptrik güçle birlikte değerlendirilir.
Ana meridyenler
Sferosilindirik bir reçetede birbirine 90 derece dik iki ana meridyen bulunur.
Meridyenlerden biri reçetedeki silindir aksıdır. Diğer meridyen, bu aksa 90 derece dik olan yöndür.
- 180° meridyenin dik meridyeni 90°'dir.
- 30° meridyenin dik meridyeni 120°'dir.
- 75° meridyenin dik meridyeni 165°'dir.
- 140° meridyenin dik meridyeni 50°'dir.
Meridyen güçlerinin hesaplanması
Silindir aksı üzerindeki meridyende silindirik gücün ilave etkisi bulunmaz. Bu meridyendeki güç yalnızca sferik değere eşittir.
Aksa 90 derece dik meridyendeki güç ise sferik değer ile silindirik değerin cebirsel toplamıdır.
- Aks meridyeni gücü = SPH
- Dik meridyen gücü = SPH + CYL
- Toplama yapılırken artı ve eksi işaretleri korunmalıdır.
Eksi silindirli örnek
-2,00 SPH -1,00 CYL 180° reçetesinde 180° meridyendeki güç -2,00 D'dir.
180° aksa dik olan 90° meridyendeki güç, -2,00 ile -1,00 değerlerinin toplamı olan -3,00 D'dir.
- 180° meridyen: -2,00 D
- 90° meridyen: -3,00 D
Artı silindirli örnek
+1,50 SPH +2,00 CYL 30° reçetesinde 30° meridyendeki güç +1,50 D'dir.
30° aksa dik olan 120° meridyendeki güç, +1,50 ile +2,00 değerlerinin toplamı olan +3,50 D'dir.
- 30° meridyen: +1,50 D
- 120° meridyen: +3,50 D
Karışık işaretli örnek
-1,00 SPH +2,50 CYL 100° reçetesinde 100° meridyendeki güç -1,00 D'dir.
100° aksa dik olan 10° meridyendeki güç, -1,00 ile +2,50 değerlerinin cebirsel toplamı olan +1,50 D'dir.
- 100° meridyen: -1,00 D
- 10° meridyen: +1,50 D
Transpozisyonun optik çaprazla kontrolü
Bir reçete doğru transpoze edildiğinde eski ve yeni yazımın optik çaprazındaki iki meridyen gücü aynı kalır.
-2,00 SPH -1,00 CYL 180° ile -3,00 SPH +1,00 CYL 90° reçeteleri aynı iki meridyen gücünü oluşturur.
- Her iki reçetede 180° meridyen gücü -2,00 D'dir.
- Her iki reçetede 90° meridyen gücü -3,00 D'dir.
- Meridyen güçleri farklı çıkarsa transpozisyon işlemi yeniden kontrol edilmelidir.
Yalnızca sferik reçetede optik çapraz
Silindirik değer bulunmayan yalnızca sferik bir reçetede bütün meridyenlerin gücü aynıdır.
Örneğin -2,00 SPH reçetesinde hem 90° hem 180° meridyendeki güç -2,00 D olarak gösterilir.
Sık yapılan hatalar
Optik çapraz hazırlanırken aks yönü, dik meridyen ve cebirsel toplam dikkatle kontrol edilmelidir.
- Silindirik gücü aks meridyenine eklemek.
- Dik meridyeni 90 derece farklı belirlememek.
- Sfer ile silindiri işaretlerini dikkate almadan toplamak.
- 180 dereceden büyük çıkan meridyeni uygun aralığa çevirmemek.
- Sağ ve sol göz reçetelerini birbirine karıştırmak.
- Transpozisyon sonrası yalnızca reçete değerlerini karşılaştırıp meridyen güçlerini kontrol etmemek.
Önemli Bilgilendirme
Optik çapraz reçetedeki meridyen güçlerini anlamak ve işlemleri kontrol etmek için kullanılır. Göz hekimi tarafından yazılan reçete değerlerini değiştirme yetkisi vermez.