Ölçüm, Merkezleme ve Çerçeve Parametreleri
PD ve Montaj Yüksekliği
Pupiller arası mesafe, monoküler PD ve montaj yüksekliği ölçümleri.
Pupiller arası mesafe, binoküler ve monoküler PD, uzak ve yakın PD ölçümleri, pupillometre ve dijital merkezleme sistemleri, montaj yüksekliği, progresif ve tek odaklı camlarda merkezleme, ölçüm hataları, teslim kontrolleri ve şikâyet yönetimi.
PD ve montaj yüksekliği neden önemlidir?
PD ve montaj yüksekliği, reçeteli camların optik referans noktalarının kullanıcının bakış doğrultusuyla uygun biçimde hizalanmasını sağlar.
Doğru reçeteli bir cam yanlış merkezlendiğinde kullanıcı istenmeyen prizmatik etki, bulanıklık, baş ağrısı veya görüş alanı kaybı yaşayabilir.
Ölçüm hassasiyeti cam numarası, cam tasarımı ve kullanıcının yüz asimetrisi arttıkça daha önemli hâle gelir.
PD, yükseklik, çerçeve ayarı ve ürün tasarımı birbirinden bağımsız değil, birlikte değerlendirilmesi gereken parametrelerdir.
PD nedir?
PD, pupillary distance ifadesinin kısaltmasıdır ve pupilla merkezleriyle ilişkili yatay merkezleme ölçüsünü belirtir.
Türkçede pupiller arası mesafe veya göz bebekleri arası mesafe olarak ifade edilir.
PD milimetre cinsinden kaydedilir.
Ölçümün uzak, yakın, binoküler veya monoküler olduğu sipariş kaydında açıkça belirtilmelidir.
Binoküler PD nedir?
Binoküler PD, sağ ve sol göz için tek bir toplam değer olarak kaydedilen pupiller arası mesafedir.
Örneğin 64 milimetre biçiminde yazılabilir.
Toplam PD yüzün iki tarafının eşit olduğu anlamına gelmez.
Asimetrik yüzlerde aynı toplam değeri ikiye bölmek sağ ve sol merkezlemeyi hatalı hâle getirebilir.
Monoküler PD nedir?
Monoküler PD, yüz orta hattı veya kullanılan cihazın referans noktası ile her gözün görsel ekseni arasındaki yatay mesafenin ayrı kaydedilmesidir.
Sağ ve sol değerler örneğin 31 ve 33 milimetre biçiminde yazılabilir.
İki monoküler değerin toplamı binoküler uzak PD değerini oluşturabilir.
Progresif, kişiselleştirilmiş, yüksek numaralı ve belirgin yüz asimetrisi bulunan kullanıcılarda monoküler ölçüm özellikle önemlidir.
Sağ ve sol PD neden farklı olabilir?
Burun köprüsü ve yüz orta hattı iki gözün tam ortasında bulunmayabilir.
Gözlerin yüz üzerindeki yatay konumu doğal olarak asimetrik olabilir.
Çerçevenin burun üzerinde sağa veya sola kayması da gözlerin camlar içindeki konumunu değiştirebilir.
Bu nedenle toplam PD değerini otomatik olarak iki eşit parçaya ayırmak doğru değildir.
Uzak PD nedir?
Uzak PD, kullanıcı uzak bir hedefe doğal biçimde bakarken belirlenen merkezleme mesafesidir.
Uzak görüş camları ve progresif camların uzak referans merkezlemesinde kullanılır.
Ölçüm sırasında hedef yeterince uzakta olmalı ve kullanıcı ölçüm yapan kişinin yüzüne değil belirlenen hedefe bakmalıdır.
Cihazın uzak ölçüm modu ile kullanıcının bakış hedefi birbiriyle uyumlu olmalıdır.
Yakın PD nedir?
Yakın PD, kullanıcı belirli bir yakın çalışma mesafesine bakarken gözlerin konverjansıyla oluşan daha küçük merkezleme değeridir.
Yakın PD genellikle uzak PD'den küçüktür.
Değer çalışma mesafesine bağlıdır; 40 santimetre için ölçülen yakın PD farklı bir mesafede aynı sonucu vermeyebilir.
Yakın gözlük siparişinde çalışma mesafesi ve ölçüm yöntemi birlikte kaydedilmelidir.
Ara mesafe PD'si
Bilgisayar ve ofis camlarında hedef çalışma mesafesi klasik uzak veya yakın mesafeden farklı olabilir.
Ara mesafe merkezlemesi kullanıcının ekran mesafesi, cam tasarımı ve üretici talimatına göre değerlendirilir.
Yakın PD değerini bütün bilgisayar mesafelerine doğrudan uygulamak doğru olmayabilir.
Ürün kişiselleştirilmiş hesaplama yapıyorsa sipariş sisteminin istediği ölçüler eksiksiz girilmelidir.
Çalışma mesafesi neden kaydedilmelidir?
Yakın ve ara görüş sırasında gözlerin içe dönme miktarı bakılan mesafeye göre değişir.
Telefon, kitap, masaüstü ekranı ve çalışma tezgâhı farklı mesafelerde kullanılabilir.
Kullanıcının gerçek çalışma mesafesi ölçülmeden varsayılan değer kullanılması cam merkezlemesini ve cam tasarımını etkileyebilir.
Sipariş kaydında santimetre veya metre cinsinden hedef mesafe açıkça belirtilmelidir.
Çerçeve PD'si ile kullanıcı PD'si arasındaki fark
Çerçeve PD'si, simetrik çerçevede A ölçüsü ile DBL değerinin toplamından elde edilen geometrik merkezler arası mesafedir.
Kullanıcı PD'si ise gözlerin merkezleme konumunu ifade eder.
İki değer arasındaki fark camların geometrik merkezlerden ne kadar desantre edilmesi gerektiğini etkiler.
Çerçeve PD'sinin kullanıcı PD'sine yakın olması özellikle yüksek numaralarda kalınlık ve çap avantajı sağlayabilir.
PD ile desantrasyon ilişkisi
Çerçevenin geometrik merkezleri kullanıcının pupilla konumlarıyla çakışmıyorsa camın optik referans noktası şekil içinde kaydırılır.
Bu işleme desantrasyon denir.
Binoküler değer kullanıldığında toplam farkın iki göze eşit dağıtılması ancak gerçek monoküler değerler eşitse uygundur.
Her gözün yatay desantrasyonu monoküler PD ile ayrı değerlendirilmelidir.
PD hatası neden prizmatik etki oluşturabilir?
Kullanıcı camın amaçlanan optik referans noktası dışından baktığında cam gücüne bağlı prizmatik etki oluşabilir.
Cam numarası yükseldikçe aynı merkezleme hatasının oluşturduğu prizmatik etki artabilir.
Sağ ve sol camdaki etkilerin yönü ve büyüklüğü görsel rahatlığı farklı biçimlerde etkileyebilir.
Şikâyet değerlendirmesinde yalnızca toplam PD farkına değil her gözün gerçek bakış noktasına bakılmalıdır.
Yüksek numaralarda PD hassasiyeti
Yüksek sferik veya silindirik güce sahip camlarda küçük yatay merkezleme farkları daha belirgin optik etki oluşturabilir.
Monoküler PD ölçümü, uygun çerçeve seçimi ve cam çapı hesabı birlikte yapılmalıdır.
Çerçevenin teslimden sonra aşağı kayması doğru ölçülmüş merkezlemeyi fiilen değiştirebilir.
Yüksek numarada ölçüm tekrarı ve bitmiş gözlük kontrolü özellikle önemlidir.
Prizmalı reçetelerde merkezleme
Reçetede prizma bulunduğunda optik referans noktaları reçete ve üretim yöntemine göre yerleştirilmelidir.
Prizma taban yönü, miktarı ve üretici sipariş kuralları eksiksiz kaydedilmelidir.
Merkezleme hatası ile reçeteli prizma birbirine karıştırılmamalıdır.
Bitmiş gözlükte reçeteye göre prizmatik etki ve iki cam arasındaki denge uygun ölçüm yöntemiyle doğrulanmalıdır.
PD ölçümünden önce çerçeve seçimi
Merkezleme ölçüleri mümkün olduğunda kullanıcının satın alacağı ve temel ayarı yapılmış çerçeveyle alınmalıdır.
Çerçevenin köprü uyumu, toplam genişliği ve sap uzunluğu ölçümden önce değerlendirilmelidir.
Yüzde sağa veya sola kayan bir çerçevede alınan yükseklikler gerçek kullanım konumunu yansıtmayabilir.
Ayarla giderilemeyen yapısal uyumsuzluk varsa ölçümden önce farklı çerçeve seçilmelidir.
Ölçümden önce temel çerçeve ayarı
Çerçeve kullanıcının burnunda doğal, dengeli ve tekrarlanabilir konumda durmalıdır.
Saplar başa aşırı baskı yapmamalı ve çerçeve aşağı kaymamalıdır.
Burunluklar dengeli temas etmeli, çerçeve belirgin biçimde sağa veya sola eğilmemelidir.
Ölçümden sonra yapılan büyük ayarlar merkezleme değerlerini değiştirebileceği için temel ayar önce tamamlanmalıdır.
Kullanıcının doğal duruşu
Kullanıcı ölçüm sırasında günlük kullanımına yakın doğal baş ve vücut duruşunda olmalıdır.
Çenesini kaldırması, başını eğmesi veya ölçüm yapan kişiye doğru dönmesi sonucu değiştirebilir.
Kullanıcıdan kısa süre karşıya bakması istenerek doğal duruşunu bulmasına fırsat verilmelidir.
Özellikle progresif camlarda yapay olarak düzeltilmiş bir baş pozisyonu kullanılmamalıdır.
Ölçüm yapan kişinin konumu
Manuel ölçümde ölçüm yapan kişi kullanıcıyla aynı göz seviyesinde bulunmalıdır.
Yukarıdan veya aşağıdan bakmak paralaks hatasına ve yanlış yükseklik işaretine neden olabilir.
Kullanıcının başı karşıya dönük, ölçüm çizgisi ise çerçeve ön yüzüne uygun konumda olmalıdır.
Sağ ve sol göz ölçülürken ölçüm yapan kişinin bakış noktası yönteme uygun biçimde değiştirilmelidir.
Paralaks hatası nedir?
Paralaks, ölçüm çizgisine veya pupilla merkezine eğik açıdan bakıldığında noktanın gerçekte bulunduğu yerden farklı görünmesidir.
Manuel cetvel ölçümlerinde göz seviyesinin farklı olması yatay ve dikey sonucu değiştirebilir.
Cetvel çerçeveye yakın tutulmalı ve ölçüm doğrultusu mümkün olduğunca dik olmalıdır.
Şüpheli ölçüm ikinci kez alınarak karşılaştırılmalıdır.
Cetvelle PD ölçümü
Milimetre cetveliyle PD ölçümü deneyim ve doğru bakış tekniği gerektirir.
Cetvel kullanıcının yüzüne zarar vermeyecek şekilde, çerçeveye veya burun köprüsüne yakın tutulur.
Pupilla merkezleri veya kullanılan yönteme göre korneal refleksler uygun hedef bakışı sırasında işaretlenir.
Sonuç en az bir kez tekrarlanmalı ve sağ ile sol monoküler değerler ayrı kaydedilmelidir.
Cetvelle ölçümün sınırları
Koyu iris, küçük pupilla, güçlü ışık yansıması ve göz hareketleri manuel ölçümü zorlaştırabilir.
Ölçüm yapan kişinin hedef olarak kullanılması kullanıcıda konverjans oluşturabilir.
Yüksek numaralı mevcut gözlük üzerinden bakılması pupilla konumunun görünümünü etkileyebilir.
Hassas kişiselleştirilmiş camlarda uygun pupillometre veya dijital merkezleme sistemi tercih edilebilir.
Pupillometre nedir?
Pupillometre, uzak veya yakın hedefe bakış sırasında sağ ve sol merkezleme değerlerini ölçmeye yardımcı olan optik cihazdır.
Birçok cihaz binoküler ve monoküler ölçüm seçeneği sunar.
Ölçüm hedefi, çalışma mesafesi ayarı ve kullanıcının cihaz içindeki baş konumu sonucu etkiler.
Cihazın kullanım talimatı, bakım ve kalibrasyon kontrolleri uygulanmalıdır.
Pupillometreyle ölçüm
Kullanıcının alnı ve burun köprüsü cihazın temas noktalarına dengeli biçimde yerleştirilir.
Kullanıcı belirtilen hedefe bakarken sağ ve sol korneal refleks konumları cihazın ölçüm işaretleriyle hizalanır.
Ölçüm modu uzak, yakın veya belirli çalışma mesafesine uygun seçilmelidir.
Sonuçlar kullanıcının yüz asimetrisi ve manuel gözlemle mantıksal olarak karşılaştırılmalıdır.
Korneal refleks ile pupilla merkezi arasındaki fark
Bazı ölçüm cihazları pupilla geometrik merkezinden çok kornea üzerindeki ışık refleksini referans alır.
Korneal refleks ile pupilla merkezi her kullanıcıda tam olarak aynı noktada bulunmayabilir.
Farklı cihaz veya yöntemlerle alınan değerler bu nedenle küçük farklılık gösterebilir.
Sipariş ve yeniden ölçüm sırasında mümkün olduğunca aynı yöntem kullanılmalı ve yöntem kayda geçirilmelidir.
Dijital merkezleme sistemleri
Dijital merkezleme sistemleri kamera, tablet veya özel ölçüm ünitesi aracılığıyla kullanıcının göz ve çerçeve konumlarını kaydedebilir.
Sisteme göre monoküler PD, montaj yüksekliği, verteks mesafesi, pantoskopik açı ve çerçeve kavisi ölçülebilir.
Dijital olması ölçümün otomatik olarak hatasız olduğu anlamına gelmez.
Cihazın kalibrasyonu, ölçek referansı, kamera açısı, çerçeve işaretleri ve kullanıcının duruşu kontrol edilmelidir.
Dijital ölçümde kalibrasyon
Görüntü üzerinden milimetre hesabı yapılabilmesi için sistemin tanıdığı kalibrasyon aparatı veya ölçü referansı doğru yerleştirilmelidir.
Aparatın eğik, ters veya çerçeveye gevşek takılması bütün ölçüleri etkileyebilir.
Kamera kullanıcıya önerilen mesafe ve yükseklikte bulunmalıdır.
Şüpheli sonuç manuel ölçüm veya ikinci dijital kayıtla doğrulanmalıdır.
Fotoğraftan PD ölçümünün sınırları
Ölçek referansı bulunmayan sıradan bir yüz fotoğrafından güvenilir milimetre ölçüsü çıkarılamaz.
Kamera açısı, lens distorsiyonu, baş dönüşü ve fotoğraf mesafesi sonucu değiştirebilir.
Kullanıcının ekrandaki kameraya bakması günlük uzak bakış pozisyonunu yansıtmayabilir.
Reçeteli cam siparişi için yalnızca rastgele çekilmiş fotoğrafa dayanılmamalıdır.
Ölçüm tekrarı
PD ve yükseklik değerleri en az iki kez alınarak tutarlılık kontrolü yapılmalıdır.
Tekrarlanan ölçümlerde belirgin fark varsa çerçeve konumu, hedef bakışı ve ölçüm tekniği yeniden incelenmelidir.
Sağ ve sol değerlerin toplamı ile binoküler ölçüm mantıksal olarak karşılaştırılmalıdır.
Tutarsız sonuç ortalama alınarak gizlenmemeli, farkın nedeni bulunmalıdır.
Montaj yüksekliği nedir?
Montaj yüksekliği, cam tasarımının optik referans noktasının çerçeve şekli içindeki dikey konumunu belirleyen ölçüdür.
Ölçüm çoğunlukla cam şeklinin alt referans noktasından pupilla merkezi veya üreticinin tanımladığı fitting cross konumuna kadar alınır.
Ölçüm yöntemi tek odaklı, progresif, bifokal, ofis veya özel tasarımlı camlarda farklı olabilir.
Siparişten önce ilgili camın üretici montaj kılavuzu kontrol edilmelidir.
Sağ ve sol montaj yüksekliği
Kullanıcının kulak, burun ve göz seviyeleri doğal olarak asimetrik olabilir.
Çerçevenin yüzdeki duruşu da sağ ve sol pupilla yüksekliğini farklı gösterebilir.
Her gözün montaj yüksekliği ayrı ölçülmeli ve ayrı kaydedilmelidir.
İki değeri estetik gerekçeyle otomatik olarak eşitlemek optik merkezlemeyi bozabilir.
Montaj yüksekliği hangi noktadan ölçülür?
Referans çoğunlukla cam boşluğunun en alt noktası veya üretici sisteminin tanımladığı dikey kutu referansıdır.
Çerçevenin dış alt kenarı, kalınlığı nedeniyle gerçek cam alt noktasından farklı olabilir.
Yarım çerçeveli ve çerçevesiz modellerde bitmiş cam şekli esas alınmalıdır.
Ölçüm noktasının yöntemi sipariş ve kontrol sırasında aynı olmalıdır.
Tek odaklı camlarda dikey merkezleme
Tek odaklı camlarda optik merkez yüksekliği reçete, çerçeve duruşu ve üretici tasarımına göre belirlenir.
Bütün tek odaklı camları otomatik olarak çerçevenin dikey geometrik merkezine yerleştirmek doğru değildir.
Yüksek numara, asferik veya kişiselleştirilmiş tasarımlarda gözün gerçek bakış yüksekliği önem kazanabilir.
Sipariş sisteminin istediği OC yüksekliği veya fitting yüksekliği doğru tanımlanmalıdır.
Optik merkez yüksekliği ile fitting yüksekliği farkı
Optik merkez yüksekliği tek odaklı camlarda optik merkezin dikey yerini ifade edebilir.
Fitting yüksekliği progresif veya özel tasarımlarda üreticinin tanımladığı fitting cross noktasının yerini belirtir.
Bu iki terim her ürün için aynı anlamda kullanılmamalıdır.
Laboratuvar sipariş ekranındaki alan adı ve ürün kılavuzu kontrol edilmeden değer aktarılmamalıdır.
Progresif camlarda montaj yüksekliği
Progresif camlarda fitting cross genellikle kullanıcı doğal uzak bakıştayken pupilla merkezine hizalanır.
Sağ ve sol yükseklikler temel ayarı yapılmış çerçeve üzerinde ayrı ölçülür.
Yanlış yükseklik uzak, orta veya yakın görüş bölgelerinin kullanıcının bakış yoluna uygun olmayan yerde kalmasına neden olabilir.
Camın minimum montaj yüksekliği ve kullanılabilir koridor seçenekleri üretici kılavuzundan doğrulanmalıdır.
Minimum montaj yüksekliği
Minimum montaj yüksekliği progresif veya ofis camının gerekli görüş bölgelerinin cam şekli içinde kalabilmesi için üretici tarafından belirtilen alt sınırdır.
Bu değer bütün progresif camlarda aynı değildir.
Minimum değerin teknik olarak karşılanması kullanıcının bütün bölgeleri en rahat biçimde kullanacağı anlamına gelmez.
Mümkün olduğunda kullanıcının duruşu ve kullanım ihtiyacı için yeterli ek alan bırakılmalıdır.
Koridor uzunluğu ile montaj yüksekliği
Progresif camın uzak bölgesinden yakın bölgesine geçiş mesafesi tasarıma göre değişebilir.
Kısa montaj yüksekliği gereken çerçevelerde daha kısa koridor seçeneği gerekebilir.
Kısa koridor bütün kullanıcılarda daha kolay kullanım veya daha geniş görüş garantisi vermez.
Çerçeve ölçüsü, ilave değeri, kullanıcının alışkanlığı ve tasarım birlikte değerlendirilmelidir.
Ofis ve bilgisayar camlarında yükseklik
Ofis camlarında yakın ve ara görüş bölgelerinin çerçeve içinde doğru konumlanması gerekir.
Montaj yüksekliği ürünün tasarımına ve çalışma mesafesi seçeneğine göre alınmalıdır.
Progresif uzak cam için kullanılan ölçüm kuralı her ofis camına doğrudan uygulanmamalıdır.
Üreticinin fitting cross ve minimum yükseklik talimatı siparişten önce kontrol edilmelidir.
Bifokal camlarda segment yüksekliği
Bifokal camlarda segment yüksekliği yakın bölümün üst sınırının çerçeve içindeki dikey konumunu belirler.
Ölçüm seçilen segment türüne, kullanıcının ihtiyacına ve mesleğine göre yapılır.
Kullanıcı doğal duruşta ve çerçeve ayarlanmış durumdayken sağ ile sol yükseklik ayrı değerlendirilmelidir.
Progresif fitting yüksekliği ile bifokal segment yüksekliği aynı ölçüm değildir.
Trifokal camlarda segment yüksekliği
Trifokal camlarda yakın ve ara segmentlerin konumu kullanıcının bakış geçişini doğrudan etkiler.
Segment yüksekliği cam tipinin üretici işaretleme sistemine göre alınmalıdır.
Çok düşük yerleşim ara ve yakın bölgeye erişimi zorlaştırabilir.
Çok yüksek yerleşim uzak görüş alanına segment çizgisinin girmesine neden olabilir.
Çocuk ve miyopi yönetimi camlarında merkezleme
Çocuklarda çerçevenin kaymaması ve gözlerin camın tasarlanan merkezleme bölgelerinde kalması önemlidir.
Özel miyopi yönetimi camlarında monoküler PD ve dikey merkezleme üreticinin uygulama talimatına göre yapılmalıdır.
Yetişkin progresif cam kuralları bu ürünlere otomatik olarak uygulanmamalıdır.
Çocuğun çerçevesi büyüdükçe, gevşedikçe veya aşağı kaydıkça merkezleme yeniden kontrol edilmelidir.
Çerçevesiz modellerde yükseklik
Çerçevesiz gözlüklerde alt referans noktası seçilen bitmiş cam şekline göre belirlenir.
Şekil siparişten sonra değiştirilirse mevcut montaj yüksekliği de değişmiş olur.
Sağ ve sol camın delik yerleşimi ve şekli simetrik kontrol edilmelidir.
Cam şekli kesinleşmeden progresif veya özel tasarım siparişi verilmemelidir.
Yarım çerçeveli modellerde yükseklik
Yarım çerçeveli modellerde naylon kanal ve bitmiş camın alt şekli montaj yüksekliğinin referansını etkiler.
Demo cam veya şablon gerçek bitmiş şekli doğru temsil etmelidir.
Alt cam şeklinin laboratuvarda değiştirilmesi kullanılabilir yakın alanı azaltabilir.
Sipariş öncesi tarama verisi ve minimum yükseklik kontrol edilmelidir.
Yüksek kavisli çerçevelerde ölçüm
Yüksek kavisli çerçevelerde gözlerin camlara göre konumu düz çerçevelerden farklı olabilir.
Monoküler PD ve yükseklik yanında çerçeve kavisi, verteks mesafesi ve pantoskopik açı da kişiselleştirilmiş tasarımı etkileyebilir.
Düz fotoğraf veya cetvel ölçümü kavisli yüzeyde yanıltıcı olabilir.
Üretici tarafından desteklenen dijital merkezleme sistemi kullanılmalıdır.
Pantoskopik açının ölçüme etkisi
Çerçevenin alt kenarının yanağa doğru eğimi cam ile bakış doğrultusu arasındaki ilişkiyi değiştirir.
Ölçümden sonra pantoskopik açının önemli ölçüde değiştirilmesi gerçek kullanım konumunu etkileyebilir.
Kişiselleştirilmiş cam siparişinde pantoskopik açı doğru yöntemle girilmelidir.
Çerçeve son ayarı teslimden önce üretim varsayımlarına uygun biçimde korunmalıdır.
Verteks mesafesinin ölçüme etkisi
Verteks mesafesi camın arka yüzeyi ile kornea arasındaki uzaklığı ifade eder.
Çerçevenin burun üzerinde öne veya arkaya alınması gözün cam üzerindeki bakış konumunu değiştirebilir.
Yüksek numara ve kişiselleştirilmiş camlarda verteks mesafesi daha önemli hâle gelir.
Ölçümden sonra burunlukların önemli ölçüde değiştirilmesi sipariş parametreleriyle uyumsuzluk oluşturabilir.
Çerçeve kavisi ve yüz formu açısı
Çerçeve ön yüzünün kullanıcı yüzünü sarma miktarı yatay bakış geometrisini etkiler.
Yüksek yüz formu açısında standart PD ölçüsüne ek tasarım telafileri gerekebilir.
Bu değer manuel tahminle değil üreticinin önerdiği yöntemle ölçülmelidir.
Kavis bilgisi desteklemeyen bir ürüne rastgele kişiselleştirme değeri girilmemelidir.
Asimetrik yüzlerde yükseklik
Bir kulağın diğerinden yüksek olması veya burun köprüsü asimetrisi çerçevenin yüzde eğik görünmesine neden olabilir.
Önce çerçevenin mümkün olan dengeli ayarı yapılmalıdır.
Doğal anatomik fark devam ediyorsa sağ ve sol montaj yükseklikleri ayrı kaydedilmelidir.
Optik merkezleri eşitlemek amacıyla kullanıcıya uygun olmayan mekanik eğrilik oluşturulmamalıdır.
Dominant göz ve merkezleme
Göz dominansı bazı görsel görevlerde önemli olsa da yanlış PD veya yanlış montaj yüksekliğini haklı çıkarmaz.
Her iki gözün merkezlemesi ürün tasarımına ve reçeteye uygun yapılmalıdır.
Özel tasarımlar göz dominansı bilgisi istiyorsa üreticinin tanımladığı test yöntemi kullanılmalıdır.
Tahmine dayalı dominans bilgisi sipariş sistemine girilmemelidir.
Şaşılık ve sabit olmayan fiksasyon
Gözlerin hizalanması veya hedefe sabitlenmesiyle ilgili sorunlar standart PD ölçümünü zorlaştırabilir.
Ölçüm sırasında hangi gözün hedefe baktığı ve reçetedeki prizma bilgisi dikkatle değerlendirilmelidir.
Tutarsız ölçümlerde rastgele ortalama değer kullanılmamalıdır.
Gerektiğinde reçeteyi düzenleyen göz hekimi veya ilgili göz sağlığı uzmanıyla doğrulama yapılmalıdır.
Tek gözle kullanım ve görme kaybı
Bir gözün görmesi belirgin düşükse veya tek göz kullanılıyorsa merkezleme ihtiyacı kullanıcıya özgü değerlendirilmelidir.
Gören gözün gerçek bakış noktası doğru ölçülmelidir.
Diğer camın optik ve estetik merkezlemesi reçete ve kullanım amacıyla uyumlu hazırlanmalıdır.
Standart simetrik değerler otomatik olarak uygulanmamalıdır.
Ölçüm değerlerinin siparişe aktarılması
Doğru alınmış ölçünün yanlış alana girilmesi üretim hatasına neden olabilir.
Sipariş ekranında toplam PD, monoküler PD, uzak PD, yakın PD, OC yüksekliği ve fitting yüksekliği alanları birbirinden ayrılmalıdır.
Sağ ve sol değerlerin sırası kontrol edilmelidir.
Milimetre değerleri sözlü aktarım yerine yazılı veya dijital sipariş kaydında korunmalıdır.
Sipariş kaydında bulunması gerekenler
Merkezleme ve çerçeve bilgileri takip edilebilir biçimde kaydedilmelidir.
- Ölçüm tarihi.
- Ölçümü yapan kişi.
- Kullanılan ölçüm yöntemi veya cihaz.
- Uzak binoküler PD.
- Sağ monoküler PD.
- Sol monoküler PD.
- Yakın veya ara PD gerekiyorsa hedef çalışma mesafesi.
- Sağ montaj yüksekliği.
- Sol montaj yüksekliği.
- Ölçünün OC yüksekliği mi fitting yüksekliği mi olduğu.
- Çerçeve markası, modeli ve ölçüsü.
- Cam tasarımı ve ürün adı.
- Çerçeve kavisi, pantoskopik açı ve verteks mesafesi gerekiyorsa bu değerler.
- Özel prizma veya merkezleme talimatı.
- Ölçüm sırasında çerçevenin ayarlanmış olduğu bilgisi.
Sipariş öncesi son kontrol
Cam siparişi gönderilmeden önce bütün yatay ve dikey değerler birlikte değerlendirilmelidir.
- Sağ ve sol monoküler PD toplamı binoküler değerle uyumlu mu?
- Sağ ve sol değerler yanlış tarafa yazılmış olabilir mi?
- Uzak ve yakın PD birbirine karışmış mı?
- Montaj yükseklikleri gerçek cam alt noktasından mı alınmış?
- Çerçeve ölçüsü ve modeli doğru mu?
- Çerçeve kullanıcı üzerinde dengeli mi?
- Seçilen cam minimum montaj yüksekliğini karşılıyor mu?
- Etkin çap ve desantrasyon nedeniyle ham cam çapı yeterli mi?
- Ürün kişiselleştirme parametreleri eksiksiz mi?
- Prizma veya özel merkezleme talimatı doğru aktarılmış mı?
Bitmiş gözlükte PD kontrolü
Bitmiş gözlükte camların optik referans noktaları reçete ve sipariş kaydıyla karşılaştırılmalıdır.
Tek odaklı camlarda optik merkez veya prizma referans noktası uygun cihazla belirlenebilir.
Progresif camlarda kalıcı işaretler bulunarak fitting cross ve diğer referans noktaları yeniden işaretlenmelidir.
Yalnızca çerçevenin geometrik merkezine bakılarak PD doğruluğu değerlendirilemez.
Progresif cam işaretlerinin yeniden oluşturulması
Progresif camların kalıcı lazer işaretleri üretici şablonuyla eşleştirilerek geçici işaretler yeniden çizilir.
Fitting cross, prizma referans noktası ve yakın referans alanı doğru tanımlanmalıdır.
Sağ ve sol cam şablonu ile ürün kodu karıştırılmamalıdır.
İşaretler kullanıcı üzerinde kontrol tamamlandıktan sonra temizlenmelidir.
Teslim öncesi kullanıcı üzerindeki kontrol
Bitmiş gözlük kullanıcının yüzüne takılarak çerçevenin sipariş sırasındaki konumunu koruyup korumadığı kontrol edilmelidir.
Progresif camlarda fitting cross konumları doğal uzak bakışta pupilla merkezleriyle karşılaştırılmalıdır.
Sağ ve sol cam yükseklikleri, çerçevenin yatay duruşu ve kayma eğilimi birlikte incelenmelidir.
Büyük mekanik ayar gerekiyorsa merkezleme etkisi yeniden değerlendirilmelidir.
Teslim sırasında kullanıcıya verilecek bilgiler
Kullanıcıya gözlüğün doğru konumda kullanılmasının görüş alanlarını etkilediği açıklanmalıdır.
- Gözlüğü burun üzerinde sürekli aşağıda kullanmayın.
- Çerçeve kayarsa ayar için optik mağazasına başvurun.
- Sapları veya burunlukları kontrolsüz biçimde eğmeyin.
- Progresif camlarda bakılan alana göre baş ve göz hareketlerinin değişmesi normal olabilir.
- Sürekli bulanıklık, çift görme veya baş ağrısında kontrol yaptırın.
- Yeni gözlüğü başka bir kişinin yüz ayarına göre değiştirmeyin.
- Çerçeve darbe aldıysa merkezleme ve ayar kontrolü yaptırın.
PD hatasında görülebilecek şikâyetler
Yatay merkezleme hatası göz yorgunluğu, baş ağrısı, bulanıklık veya görüntüyü birleştirmede zorluk oluşturabilir.
Şikâyetin şiddeti cam gücü, iki göz arasındaki fark ve kullanıcının toleransına göre değişebilir.
Benzer belirtiler yanlış reçete, kuru göz, çerçeve ayarı veya göz sağlığı sorunlarından da kaynaklanabilir.
PD hatası ölçüm ve bitmiş cam kontrolüyle doğrulanmadan kesin neden olarak kabul edilmemelidir.
Montaj yüksekliği çok yüksekse
Progresif camda uzak görüş alanı kullanıcının doğal bakışında gereğinden yukarıda veya sınırlı kalabilir.
Kullanıcı uzak görüş için çenesini aşağı indirme ya da gözlüğü aşağı itme eğilimi gösterebilir.
Yakın veya ara bölge normal bakışa erken girebilir.
Önce çerçeve ayarı, fitting cross konumu ve ürün işaretleri doğrulanmalıdır.
Montaj yüksekliği çok düşükse
Progresif camda kullanıcı yakın alana ulaşmak için çenesini aşırı kaldırabilir veya gözlüğü yukarı itebilir.
Yakın görüş bölgesinin bir kısmı çerçeve tarafından kesilmiş olabilir.
Ofis veya bifokal camlarda da hedef görüş alanına erişim zorlaşabilir.
Camın minimum yüksekliği ve bitmiş şekil üzerindeki referans noktaları kontrol edilmelidir.
Sağ ve sol yükseklik farkı şikâyeti
Önce çerçevenin yüzde eğik durup durmadığı ve kulak seviyelerindeki doğal fark değerlendirilmelidir.
Progresif lazer işaretleriyle gerçek fitting cross konumları karşılaştırılmalıdır.
Sipariş değerleri ile bitmiş camların yüksekliği ayrı ayrı ölçülmelidir.
Doğal anatomik asimetri ile üretim veya ölçüm hatası birbirinden ayrılmalıdır.
Gözlük aşağı kayıyorsa
Doğru ölçülmüş PD ve montaj yüksekliği, çerçeve sürekli aşağı kaydığında kullanım sırasında yanlış konuma gelir.
Köprü uyumu, burunluk açısı, sap kıvrımları, toplam genişlik ve çerçeve ağırlığı kontrol edilmelidir.
Sadece kullanıcıya gözlüğü yukarı itmesi söylenerek yapısal sorun bırakılmamalıdır.
Ayarla çözülemeyen durumda daha uygun çerçeve gerekebilir.
Uzak görüş bulanıklığı şikâyeti
Reçete, sferik güç, silindir, aks ve prizma kontrol edilmelidir.
Monoküler PD, optik merkez yüksekliği ve çerçevenin kullanım konumu incelenmelidir.
Progresif camda kullanıcı fitting cross yerine farklı bir bölgeden bakıyor olabilir.
Bulanıklık gözlük çıkarıldığında da devam ediyorsa göz sağlığı değerlendirmesi gerekebilir.
Yakın görüşe ulaşamama şikâyeti
Progresif veya bifokal camda montaj yüksekliği, ilave değeri ve yakın referans bölgesinin cam şekli içinde kalıp kalmadığı kontrol edilmelidir.
Çerçevenin aşağı kayması yakın alanı fiilen daha aşağıya taşır.
Kullanıcının gerçek okuma mesafesi ve duruşu ölçülmelidir.
Sorun yalnızca adaptasyon olarak değerlendirilmeden teknik kontroller tamamlanmalıdır.
Baş ağrısı şikâyeti
Baş ağrısı yalnızca PD veya yükseklik hatasına bağlanmamalıdır.
Reçete, prizmatik denge, silindir aksı, çerçeve baskısı ve kullanım mesafesi birlikte değerlendirilmelidir.
Şikâyetin yeni gözlükle başlayıp başlamadığı ve gözlük çıkarıldığında geçip geçmediği sorulmalıdır.
Şiddetli, yeni başlayan veya başka nörolojik belirtilerle birlikte olan baş ağrısında sağlık değerlendirmesi önerilmelidir.
PD ve yükseklik şikâyetinde kontrol sırası
Şikâyet ölçüm, sipariş, üretim, çerçeve ayarı ve kullanıcı davranışı olarak aşamalı biçimde incelenmelidir.
- Kullanıcının asıl şikâyetini ve hangi mesafede oluştuğunu belirleyin.
- Eski gözlüğün ölçülerini ve kullanım alışkanlığını inceleyin.
- Yeni çerçevenin yüzdeki konumunu kontrol edin.
- Çerçeveyi temel olarak ayarlayın.
- Reçete ile sipariş kaydını karşılaştırın.
- Sağ ve sol monoküler PD değerlerini kontrol edin.
- Uzak, yakın ve ara PD'nin karışıp karışmadığını inceleyin.
- Sağ ve sol montaj yüksekliğini sipariş kaydıyla karşılaştırın.
- Camın ürün ve tasarımını doğrulayın.
- Progresif lazer işaretlerini yeniden oluşturun.
- Fitting cross konumlarını kullanıcı üzerinde kontrol edin.
- Sferik güç, silindir, aks, ilave ve prizmayı ölçün.
- İki cam arasındaki prizmatik dengeyi değerlendirin.
- Camların sağ ve sol tarafa doğru takıldığını doğrulayın.
- Çerçevenin aşağı kayıp kaymadığını inceleyin.
- Verteks, pantoskopik açı ve çerçeve kavisinin sipariş konumundan değişip değişmediğini kontrol edin.
- Kullanıcının çalışma mesafesi ve doğal duruşunu gözlemleyin.
- Tekrarlanabilir teknik hatada laboratuvarla iletişim kurun.
Ne zaman yeniden ölçüm yapılmalıdır?
İlk ve ikinci ölçüm arasında açıklanamayan fark varsa yeniden ölçüm yapılmalıdır.
Çerçevenin modeli veya yüz ayarı değiştirildiyse önceki yükseklik değeri kullanılmamalıdır.
Kullanıcının doğal duruşu ilk ölçümde sağlanamadıysa ölçüm tekrarlanmalıdır.
Manuel, pupillometre ve dijital sistem sonuçları belirgin farklıysa yöntem ve kalibrasyon kontrol edilmelidir.
Ne zaman çerçeve değiştirilmelidir?
Çerçeve sürekli kayıyor veya yüz üzerinde tekrarlanabilir konumda durmuyorsa merkezleme güvenilir biçimde korunamaz.
Seçilen cam için yeterli montaj yüksekliği yoksa daha derin cam şekli gerekebilir.
Yüksek numarada aşırı desantrasyon ve büyük çap gerektiren model yerine daha uygun ölçülü çerçeve değerlendirilebilir.
Yapısal köprü veya baş genişliği uyumsuzluğu yalnızca küçük ayarlarla zorlanmamalıdır.
Ne zaman yeniden üretim değerlendirilir?
Bitmiş camların optik referans noktaları doğrulanmış sipariş değerleriyle uyumlu değilse yeniden üretim gerekebilir.
Yanlış uzak veya yakın PD kullanılmışsa ürün tasarımına göre laboratuvar değerlendirmesi yapılmalıdır.
Progresif fitting cross konumları yanlışsa ve çerçeve ayarıyla düzeltilemiyorsa camlar yeniden üretilmelidir.
Karar reçete, toleranslar, üretici montaj kılavuzu ve ölçüm sonuçlarına dayanmalıdır.
Ne zaman göz hekimine yönlendirilmelidir?
Doğru reçete, merkezleme ve çerçeve ayarına rağmen devam eden çift görme veya görme azalması değerlendirilmelidir.
Ani görme kaybı, yeni başlayan şaşılık, göz ağrısı, ışık çakması veya görme alanı değişikliği gözlük adaptasyonu olarak kabul edilmemelidir.
Ölçüm sırasında gözlerin hedefe sabitlenememesi veya beklenmeyen hizalanma farkı görülürse göz sağlığı değerlendirmesi önerilmelidir.
Çocuklarda yeni başlayan göz kayması veya tek gözü kapatma davranışı geciktirilmeden değerlendirilmelidir.
Sık yapılan hatalar
PD ve montaj yüksekliği ölçümünde değer kadar ölçüm yöntemi, çerçeve konumu ve cam tasarımı da önemlidir.
- Toplam PD'yi otomatik olarak iki eşit parçaya bölmek.
- Monoküler PD yerine yalnızca binoküler değer kullanmak.
- Uzak PD ile yakın PD'yi karıştırmak.
- Çalışma mesafesini sormadan yakın PD kullanmak.
- Çerçeveyi kullanıcıya ayarlamadan yükseklik ölçmek.
- Yüzde sağa veya sola kayan çerçevede ölçüm almak.
- Kullanıcı doğal duruşta değilken işaretleme yapmak.
- Ölçüm yapan kişinin kullanıcıyla aynı göz seviyesinde olmaması.
- Paralaks hatasını kontrol etmemek.
- Tek ölçümü tekrar etmeden kesin kabul etmek.
- Pupillometrenin uzak ve yakın ayarını yanlış seçmek.
- Farklı cihazlardan alınan değerleri yöntem farkını incelemeden karşılaştırmak.
- Kalibrasyon aparatı olmadan fotoğraftan milimetre ölçüsü çıkarmak.
- Sağ ve sol montaj yüksekliğini otomatik olarak eşitlemek.
- Çerçevenin dış alt kenarını cam alt noktası sanmak.
- OC yüksekliği ile progresif fitting yüksekliğini aynı kabul etmek.
- Bifokal segment yüksekliğini progresif kuralıyla ölçmek.
- Bütün progresif camların minimum yüksekliğini aynı sanmak.
- Üretici montaj kılavuzunu kontrol etmemek.
- Cam şekli değiştikten sonra eski yüksekliği kullanmak.
- Yüksek kavisli çerçevede yalnızca düz cetvel ölçümüne güvenmek.
- Pantoskopik açı ve verteks mesafesini ölçümden sonra önemli ölçüde değiştirmek.
- Progresif lazer işaretlerini oluşturmadan merkezlemeyi kontrol etmek.
- Gözlük aşağı kayarken ölçümün doğru olduğunu varsaymak.
- PD hatasını reçete ve prizma kontrolü yapmadan kesin neden ilan etmek.
- Ani çift görme veya görme kaybını adaptasyon şikâyeti olarak değerlendirmek.
Önemli Bilgilendirme
PD tek bir sayıdan ibaret değildir; uzak veya yakın, binoküler veya monoküler olduğu açıkça belirtilmelidir. Toplam PD'nin ikiye bölünmesi doğal yüz asimetrisini gizleyebilir. Progresif, kişiselleştirilmiş, yüksek numaralı ve özel tasarımlı camlarda sağ ve sol monoküler PD ile montaj yüksekliği ayrı ölçülmelidir. Ölçümler, kullanıcının satın alacağı çerçeve temel olarak ayarlandıktan ve kullanıcı doğal baş pozisyonundayken alınmalıdır. Montaj yüksekliği ölçüm yöntemi cam tasarımına göre değişir; tek odaklı optik merkez yüksekliği, progresif fitting yüksekliği ve bifokal segment yüksekliği aynı kavram değildir. Üreticinin güncel fitting kılavuzu, minimum yükseklik şartı ve sipariş alanları kontrol edilmeden değer aktarılmamalıdır. Bitmiş gözlükte optik referans noktaları reçete ve siparişle karşılaştırılmalı; progresif camlarda kalıcı lazer işaretleri kullanılarak fitting cross yeniden oluşturulmalıdır. Ani görme kaybı, yeni çift görme, göz kayması, şiddetli göz ağrısı veya görme alanı değişikliği merkezleme adaptasyonu olarak değerlendirilmemeli ve kullanıcı göz hekimine yönlendirilmelidir.