Reçete ve Optik Hesaplamalar
Reçete Transpozisyonu ve Artı/Eksi Silindir Dönüşümü
Sfer, silindir ve aks değerlerinin optik eşdeğerliği korunarak farklı reçete formatlarına dönüştürülmesi.
Sferosilindirik bir gözlük reçetesini artı silindir formatından eksi silindir formatına veya eksi silindir formatından artı silindir formatına, optik etkisini değiştirmeden dönüştürmeyi açıklayan mesleki rehber.
Transpozisyon nedir?
Transpozisyon, aynı sferosilindirik reçetenin artı silindir veya eksi silindir biçiminde yeniden yazılmasıdır.
Doğru yapılan transpozisyon reçetenin iki ana meridyendeki optik güçlerini değiştirmez. Yalnızca sfer, silindir ve aksın yazılış biçimi değişir.
Transpozisyonun üç temel adımı
Dönüşüm her zaman aynı üç işlem sırasıyla yapılır.
- Yeni sferik değer, eski sferik değer ile eski silindirik değerin cebirsel toplamıdır.
- Yeni silindirik değer, eski silindirik değerin işareti değiştirilerek bulunur.
- Yeni aks, eski aksa 90 derece eklenerek veya eski akstan 90 derece çıkarılarak bulunur.
Aksın 1 ile 180 derece arasında tutulması
Transpozisyon sonucunda aks değeri 180 dereceden büyük veya 1 dereceden küçük bırakılmamalıdır.
Eski aks 90 derece veya daha küçükse genellikle 90 derece eklenir. Eski aks 90 dereceden büyükse genellikle 90 derece çıkarılır.
- 20° aks, transpozisyon sonrası 110° olur.
- 90° aks, transpozisyon sonrası 180° olur.
- 135° aks, transpozisyon sonrası 45° olur.
- 180° aks, transpozisyon sonrası 90° olur.
Eksi silindirden artı silindire örnek
-2,00 SPH -1,00 CYL 180° reçetesinde önce sfer ve silindir toplanır. Yeni sfer -3,00 D olur.
Silindirin işareti değiştirilerek +1,00 D elde edilir. Aks 90 derece döndürülerek 90° yapılır.
- Eski reçete: -2,00 SPH -1,00 CYL 180°
- Yeni reçete: -3,00 SPH +1,00 CYL 90°
Artı silindirden eksi silindire örnek
+1,50 SPH +2,00 CYL 30° reçetesinde sfer ile silindir toplandığında yeni sfer +3,50 D olur.
Silindirin işareti -2,00 D yapılır. Aksa 90 derece eklenerek yeni aks 120° bulunur.
- Eski reçete: +1,50 SPH +2,00 CYL 30°
- Yeni reçete: +3,50 SPH -2,00 CYL 120°
Karışık işaretli örnek
-1,00 SPH +2,50 CYL 100° reçetesinde cebirsel toplam +1,50 D'dir.
Yeni silindir -2,50 D, yeni aks ise 10° olur.
- Eski reçete: -1,00 SPH +2,50 CYL 100°
- Yeni reçete: +1,50 SPH -2,50 CYL 10°
Transpozisyonun doğrulanması
Dönüşümden sonra eski ve yeni reçetenin iki ana meridyenindeki toplam güçler karşılaştırılmalıdır.
Bir meridyendeki güç sferik değere, ona 90 derece dik meridyendeki güç ise sfer ile silindirin cebirsel toplamına eşittir.
- Yeni silindirin işareti eskisinin tam tersi olmalıdır.
- Eski ve yeni silindir değerlerinin mutlak büyüklükleri aynı olmalıdır.
- Eski ve yeni aks arasında 90 derecelik fark bulunmalıdır.
- İki reçetenin ana meridyen güçleri aynı çıkmalıdır.
Sık yapılan hatalar
Transpozisyon sırasında işlemlerden yalnızca birinin unutulması reçetenin optik etkisini değiştirir.
- Sfer ile silindiri cebirsel işaretleri dikkate almadan toplamak.
- Silindir işaretini değiştirmeyi unutmak.
- Aksı 90 derece döndürmemek.
- Aksı 180 derecenin üzerinde bırakmak.
- Sağ ve sol göz değerlerini birbirine karıştırmak.
- ADD veya prizma gibi transpozisyona dahil olmayan alanları değiştirmek.
Önemli Bilgilendirme
Transpozisyon reçetenin gücünü değiştirmek için değil, aynı optik reçeteyi farklı silindir formatında ifade etmek için kullanılır. Reçetede değişiklik veya klinik yorum yapılmamalıdır.