Reçete ve Optik Hesaplamalar
Silindirik Değer ve Aks
CYL ve AX değerlerinin astigmatizma reçetelerinde nasıl kullanıldığı.
Gözlük reçetesindeki CYL ve AX alanlarını, silindirik gücün astigmatizma düzeltmesindeki görevini ve aks değerinin doğru okunmasını açıklayan mesleki rehber.
Silindirik değer nedir?
Silindirik değer, gözlük reçetesinde CYL veya SİLİNDİR kısaltmasıyla gösterilen astigmatik düzeltme gücüdür.
Sferik güç bütün meridyenlerde aynı etkiyi oluştururken silindirik güç iki temel meridyende farklı optik güç meydana getirir.
Aks değeri nedir?
Aks, silindirik düzeltmenin gözlük camındaki yönünü belirtir. Reçetede AX veya AKS kısaltmasıyla gösterilir ve derece cinsinden yazılır.
Aks değeri 0 ile 180 derece arasındaki yönü ifade eder. Reçetelerde çoğunlukla 1 ile 180 arasındaki değerler kullanılır; 0 ve 180 aynı meridyen yönünü temsil eder.
Silindir ve aks birlikte değerlendirilir
Silindirik değer mevcutsa aks değerinin de bulunması gerekir. Aks olmadan silindirik gücün cam üzerinde hangi yönde uygulanacağı belirlenemez.
Aks, silindirik gücün miktarını değiştirmez. Yalnızca silindirik düzeltmenin yerleştirileceği meridyen yönünü gösterir.
Meridyenlerde oluşan güç
Silindir aksı üzerinde silindirik gücün ilave etkisi bulunmaz. Bu meridyendeki toplam güç reçetedeki sferik değere eşittir.
Aksa 90 derece dik olan meridyende sferik ve silindirik değer birlikte etkili olur. Bu meridyendeki toplam güç, sferik değer ile silindirik değerin cebirsel toplamıdır.
- -2,00 SPH -1,00 CYL 180° reçetesinde 180° meridyen gücü -2,00 D'dir.
- Aynı reçetede 90° meridyen gücü -3,00 D'dir.
- Aks değeri değiştiğinde meridyen güçlerinin yönü değişir, silindir miktarı değişmez.
Artı ve eksi silindir yazımı
Silindirik değer artı veya eksi işaretli olarak yazılabilir. Kullanılan yazım biçimi reçetenin artı silindir veya eksi silindir formatında olduğunu gösterir.
Artı ve eksi silindir formatları transpozisyon işlemiyle birbirine dönüştürülebilir. Doğru yapılan transpozisyon sonucunda reçetenin optik etkisi değişmez.
Aks değerinin doğru okunması
Aks değerindeki küçük bir okuma veya giriş hatası, özellikle yüksek silindirik güçlerde kullanıcının görüş kalitesini ve gözlüğe uyumunu olumsuz etkileyebilir.
- Aks değerinin 1 ile 180 derece aralığında olduğu kontrol edilmelidir.
- 10°, 100° ve 110° gibi birbirine benzeyen değerler dikkatle okunmalıdır.
- Sağ ve sol gözün aks değerlerinin yer değiştirmediği doğrulanmalıdır.
- Silindir işareti ile aks değeri reçeteden birlikte kontrol edilmelidir.
- Cam markalama ve montaj işlemlerinde aks yönü korunmalıdır.
Sipariş ve teslim kontrolü
Cam siparişi sırasında SPH, CYL ve AX değerleri tek bir reçete bütünü olarak değerlendirilmelidir.
Teslim öncesinde lensmetreyle sferik güç, silindirik güç ve aks doğrulanmalı; sağ ve sol camın reçeteyle uyumu kontrol edilmelidir.
Önemli Bilgilendirme
Silindirik güç veya aks değeri optisyen tarafından değiştirilmemelidir. Eksik aks, okunamayan değer veya reçete içinde çelişki bulunması halinde reçeteyi düzenleyen göz hekiminden doğrulama alınmalıdır.