01 · Görüntü Oluşumu
Kırılan ışınların kesişmesi veya uzantılarının birleşmesi
Bir cismin her noktasından farklı yönlerde ışınlar çıkar. Mercek bu ışınların yönünü değiştirir.
Kırılan ışınlar gerçekte kesişirse gerçek görüntü, yalnızca geriye doğru uzantıları kesişirse sanal görüntü oluşur.
02 · Pozitif Mercekte Temel Işınlar
Üç yardımcı ışınla görüntü çizimi
Eksene paralel ışın
Mercekten sonra ikinci odaktan geçer.
Birinci odaktan gelen ışın
Mercekten sonra asal eksene paralel ilerler.
Optik merkezden geçen ışın
İnce mercek yaklaşımında yön değiştirmeden ilerler.
03 · Pozitif Mercekte Cisim Konumu
Cisim uzaklığına göre görüntü değişimi
Cisim 2F dışında
Görüntü F ile 2F arasında, gerçek, ters ve küçüktür.
Cisim 2F üzerinde
Görüntü karşı taraftaki 2F üzerinde, gerçek, ters ve aynı büyüklüktedir.
Cisim F ile 2F arasında
Görüntü 2F dışında, gerçek, ters ve büyüktür.
Cisim F üzerinde
Çıkan ışınlar paralel olur ve görüntü sonsuzda kabul edilir.
Cisim mercek ile F arasında
Görüntü cisim tarafında, sanal, düz ve büyüktür.
04 · Negatif Mercekte Temel Işınlar
Iraksak ışınların geriye doğru uzantıları
Eksene paralel ışın
Mercekten sonra birinci odaktan geliyormuş gibi ıraksar.
İkinci odağa yönelen ışın
Mercekten sonra asal eksene paralel ilerler.
Optik merkezden geçen ışın
İnce mercek yaklaşımında doğrultusunu korur.
05 · Negatif Mercekte Görüntü
Her zaman sanal, düz ve küçük
Gerçek bir cisim için negatif mercekten çıkan ışınlar dağılarak ilerler.
Işınların geriye doğru uzantıları cisim ile mercek arasında kesişir. Oluşan görüntü sanal, düz ve cisimden küçüktür.
06 · İnce Mercek Bağıntısı
Cisim, görüntü ve odak uzaklığı ilişkisi
1 / f = 1 / do + 1 / di
f odak uzaklığı, do cisim uzaklığı ve di görüntü uzaklığıdır. İşaretler kullanılan işaret sistemine göre uygulanmalıdır.
07 · Büyütme
Görüntü boyunun cisim boyuna oranı
m = hi / ho = -di / do
m doğrusal büyütme, hi görüntü boyu, ho cisim boyu, di görüntü uzaklığı ve do cisim uzaklığıdır.
Büyütme pozitif
Görüntü cisme göre düzdür.
Büyütme negatif
Görüntü cisme göre terstir.
Mutlak değer 1'den büyük
Görüntü cisimden büyüktür.
Mutlak değer 1'den küçük
Görüntü cisimden küçüktür.
08 · Gerçek ve Sanal Görüntü
Ekrana düşürülebilme farkı
Gerçek görüntü
Işınların gerçek kesişmesiyle oluşur ve uygun bir ekrana düşürülebilir.
Sanal görüntü
Işın uzantılarının kesişmesiyle oluşur ve doğrudan bir ekrana düşürülemez.
Ders Özeti
Bu dersten hatırlanması gerekenler
- •Gerçek görüntü ışınların gerçek kesişmesiyle oluşur.
- •Sanal görüntü ışın uzantılarının kesişmesiyle oluşur.
- •Pozitif mercekte görüntü cismin konumuna göre değişir.
- •Pozitif mercek odak içinde sanal, düz ve büyük görüntü oluşturur.
- •Negatif mercek gerçek cisim için sanal, düz ve küçük görüntü oluşturur.
- •İnce mercek bağıntısı cisim, görüntü ve odak uzaklıklarını ilişkilendirir.
- •Büyütmenin işareti görüntünün düz veya ters olduğunu gösterir.