01 · Optik Prizma
Paralel olmayan iki yüzey arasındaki optik eleman
Optik prizma, ışığı kırarak doğrultusunu değiştiren ve birbirine paralel olmayan iki kırıcı yüzeye sahip saydam optik elemandır.
Prizmanın kalın tarafına taban, ince tarafına tepe adı verilir.
02 · Prizmanın Elemanları
Taban, tepe ve kırıcı yüzeyler
Taban
Prizmanın en kalın bölümüdür.
Tepe
Prizmanın en ince bölümüdür.
Kırıcı yüzeyler
Işığın giriş ve çıkış sırasında kırıldığı yüzeylerdir.
Prizma açısı
İki kırıcı yüzey arasındaki açıdır.
03 · Işığın Sapması
Işık tabana doğru yön değiştirir
Bir ışın prizmanın ilk yüzeyinde kırılarak normale yaklaşır, ikinci yüzeyinde ise normalden uzaklaşır.
Bu iki kırılmanın toplam etkisi sonucunda ışığın genel doğrultusu prizmanın tabanına doğru sapar.
Prizmadan bakılan bir cismin görüntüsü ışığın sapma yönünün tersine, yani prizmanın tepesine doğru yer değiştirmiş görünür.
04 · Prizma Diyoptrisi
Prizmatik sapmanın ölçü birimi
1 prizma diyoptrisi = 1 metre mesafede 1 santimetre sapma
Prizmatik güç prizma diyoptrisiyle ifade edilir ve delta sembolüyle gösterilebilir.
05 · Taban Yönü
Prizmatik etkinin yönlendirilmesi
Taban içe
Prizmanın tabanı burun yönüne bakar.
Taban dışa
Prizmanın tabanı temporal yöne bakar.
Taban yukarı
Prizmanın tabanı üst yöne bakar.
Taban aşağı
Prizmanın tabanı alt yöne bakar.
06 · Prentice Kuralı
Desantrasyonla oluşan prizmatik etki
P = c × F
P prizma diyoptrisi, c optik merkezden uzaklığın santimetre cinsinden değeri ve F camın diyoptri cinsinden gücüdür.
Prentice kuralında desantrasyon santimetre cinsinden kullanılmalıdır. Milimetre olarak verilen değer önce santimetreye çevrilir.
07 · Gözlük Camında Prizma
Optik merkez dışından bakışın etkisi
Bir gözlük camının optik merkezinden geçen ışın ideal ince mercek yaklaşımında sapmadan ilerler.
Optik merkez dışındaki bir noktadan bakıldığında camın optik gücüne ve bakış uzaklığına bağlı olarak prizmatik etki oluşur.
08 · Mesleki Önemi
Merkezleme ve reçete uygulaması
Monoküler pupilla mesafesi, montaj yüksekliği ve optik merkez konumu hatalı olduğunda istenmeyen prizmatik etkiler oluşabilir.
Reçetede prizma bulunduğunda prizma miktarı ve taban yönü doğru biçimde uygulanmalıdır.
Ders Özeti
Bu dersten hatırlanması gerekenler
- •Prizmanın kalın bölümü taban, ince bölümü tepedir.
- •Işık prizmanın tabanına doğru sapar.
- •Görüntü prizmanın tepesine doğru yer değiştirmiş görünür.
- •Prizmatik güç prizma diyoptrisiyle ifade edilir.
- •Bir prizma diyoptrisi bir metrede bir santimetre sapmadır.
- •Prentice kuralı P = c × F bağıntısıyla ifade edilir.
- •Optik merkez dışından bakış prizmatik etki oluşturabilir.
- •Doğru merkezleme istenmeyen prizmanın önlenmesi açısından önemlidir.