01 · Görme Olayının Başlangıcı
Işığın retinaya ulaşması
Görme, bir kaynaktan veya cisimden gelen ışığın kornea, aköz hümör, lens ve vitreustan geçerek retinaya ulaşmasıyla başlar.
Retina üzerindeki görüntü fotoreseptörlerde sinirsel sinyallere dönüştürülür ve görme yolları aracılığıyla beyne iletilir.
02 · Fototransdüksiyon
Işığın elektriksel sinyale dönüştürülmesi
Fototransdüksiyon, fotoreseptörlerin ışık enerjisini hücresel elektriksel yanıta dönüştürdüğü süreçtir.
Işık görsel pigmentlerde yapısal değişiklik başlatır ve bu değişiklik retina sinyal iletimini etkiler.
03 · Fotopik Görme
Aydınlık ortamda koni ağırlıklı görme
Koni etkinliği
Yüksek aydınlık düzeylerinde koni hücreleri baskın çalışır.
Renk görme
Farklı koni türlerinin karşılaştırılmasıyla renk ayrımı sağlanır.
Yüksek keskinlik
Foveadaki yoğun koni yerleşimi ayrıntılı görmeyi destekler.
04 · Skotopik Görme
Düşük ışıkta çubuk ağırlıklı görme
Çubuk etkinliği
Düşük aydınlıkta çubuk hücreleri konilere göre daha duyarlıdır.
Renk ayrımı
Skotopik görmede belirgin renk ayrımı yapılamaz.
Çevresel retina
Karanlıkta zayıf hedefler doğrudan değil, hafif yan bakışla daha kolay fark edilebilir.
05 · Karanlık Adaptasyonu
Düşük ışığa duyarlılığın zamanla artması
Aydınlık ortamdan karanlık ortama geçildiğinde görsel sistemin duyarlılığı kademeli olarak artar.
Koni sisteminin hızlı uyumunu daha yavaş ancak daha yüksek duyarlılık sağlayan çubuk sistemi izler.
06 · Aydınlık Adaptasyonu
Yüksek ışık düzeyine uyum
Karanlık ortamdan parlak ortama geçildiğinde görsel sistem aşırı ışığa karşı duyarlılığını azaltır.
Pupilla küçülmesi ve retina düzeyindeki sinirsel uyum süreçleri aydınlık adaptasyonuna katkı sağlar.
07 · Kontrast Duyarlılığı
Parlaklık farklarını ayırt edebilme
Kontrast duyarlılığı bir cisim ile arka planı arasındaki parlaklık farkını algılayabilme yeteneğidir.
Görme keskinliği yüksek olsa bile düşük kontrastlı hedeflerin algılanması farklı düzeyde olabilir.
Yüksek kontrast
Siyah yazının beyaz zemin üzerindeki görünümü gibi belirgin parlaklık farkıdır.
Düşük kontrast
Sisli ortamda veya benzer tonlar arasında görülen küçük parlaklık farkıdır.
Aydınlatma
Yetersiz veya aşırı aydınlatma kontrast algısını olumsuz etkileyebilir.
Optik kalite
Bulanıklık, saçılma ve yüzey yansımaları görüntü kontrastını azaltabilir.
08 · Renk Görme
Koni sinyallerinin karşılaştırılması
İnsan renk görmesi kısa, orta ve uzun dalga boyu bölgelerine farklı duyarlılık gösteren üç temel koni sistemiyle ilişkilidir.
Beyin koni sinyallerini hem üç renkli hem de karşıt renk kanalları üzerinden işleyerek renk algısı oluşturur.
Kısa dalga duyarlı koniler
Görünür spektrumun kısa dalga boylu bölgesine daha duyarlıdır.
Orta dalga duyarlı koniler
Görünür spektrumun orta dalga boylu bölgesine daha duyarlıdır.
Uzun dalga duyarlı koniler
Görünür spektrumun uzun dalga boylu bölgesine daha duyarlıdır.
Karşıt kanallar
Kırmızı-yeşil, mavi-sarı ve aydınlık-karanlık karşılaştırmalarına katkı sağlar.
09 · Optisyenlik Açısından Önemi
Cam geçirgenliği, yansıma ve görsel kalite
Cam yüzeylerindeki yansımalar, çizikler, kir ve optik bulanıklık görüntü kontrastını azaltabilir.
Renkli ve filtreli camlar gözün aldığı spektral ışık dağılımını değiştirebildiği için kullanım amacı ve teknik özellikleri doğru açıklanmalıdır.
Ders Özeti
Bu dersten hatırlanması gerekenler
- •Görme ışığın retinaya ulaşmasıyla başlar.
- •Fototransdüksiyon ışığı sinirsel sinyale dönüştürür.
- •Fotopik görmede koniler, skotopik görmede çubuklar baskındır.
- •Karanlık adaptasyonu düşük ışığa duyarlılığı artırır.
- •Aydınlık adaptasyonu parlak ortama uyum sağlar.
- •Kontrast duyarlılığı parlaklık farklarını ayırt etme yeteneğidir.
- •Renk görme üç temel koni sisteminin karşılaştırılmasıyla oluşur.