01 · Görünür Işık
İnsan gözünün algılayabildiği ışınım
Görünür ışık, elektromanyetik spektrumun insan gözü tarafından algılanabilen bölümüdür.
Görünür aralık yaklaşık 380 ile 780 nanometre arasında kabul edilir. Kesin algı sınırları kişiye, ışık şiddetine ve kullanılan tanıma göre değişebilir.
02 · Spektral Renkler
Dalga boylarına göre renk sıralaması
Mor
Görünür aralığın kısa dalga boylu ucunda bulunur.
Mavi
Mordan daha uzun, yeşilden daha kısa dalga boylarındadır.
Yeşil
Görsel sistemin yüksek duyarlılık gösterdiği orta bölgelerdendir.
Sarı
Yeşil ile turuncu arasındaki spektral bölgedir.
Turuncu
Sarı ile kırmızı arasındaki dalga boylarını kapsar.
Kırmızı
Görünür aralığın uzun dalga boylu ucunda bulunur.
Gökkuşağında görülen renk geçişleri kesintisizdir. Renk adları bu sürekli spektrumu anlaşılır bölümlere ayırmak için kullanılır.
03 · Renk Algısının Oluşumu
Işık, göz ve beynin ortak çalışması
Bir rengin algılanması yalnızca ışığın dalga boyuna bağlı değildir. Işık kaynağı, cismin yüzey özellikleri, çevredeki renkler, göz ve beynin değerlendirmesi birlikte rol oynar.
Gözün retinasındaki koni hücreleri farklı dalga boyu bölgelerine farklı düzeylerde duyarlıdır. Beyin bu sinyalleri karşılaştırarak renk algısını oluşturur.
04 · Cisimlerin Rengi
Seçici yansıma ve soğurulma
Bir cisim beyaz ışıkla aydınlatıldığında bazı dalga boylarını daha fazla yansıtabilir, bazılarını ise daha fazla soğurabilir.
Cisimden göze ulaşan yansımış ışığın spektral yapısı cismin algılanan rengini belirler.
Kırmızı cisim
Kırmızı bölgedeki ışığı daha fazla yansıtır, diğer bölgelerin önemli bölümünü soğurur.
Beyaz cisim
Görünür dalga boylarının büyük bölümünü benzer oranlarda yansıtır.
Siyah cisim
Görünür ışığın büyük bölümünü soğurur ve çok azını yansıtır.
Gri cisim
Görünür ışığı seçici olmayan fakat daha düşük oranda yansıtır.
05 · Toplamsal Renk Karışımı
Kırmızı, yeşil ve mavi ışık
Farklı renkli ışıkların üst üste bindirilmesine toplamsal renk karışımı denir.
Toplamsal sistemin temel renkleri kırmızı, yeşil ve mavidir. Bu sistem ekranlarda, projektörlerde ve ışıkla çalışan görüntüleme sistemlerinde kullanılır.
Kırmızı + Yeşil
Uygun şiddetlerde sarı ışık algısı oluşturur.
Yeşil + Mavi
Uygun şiddetlerde camgöbeği ışık algısı oluşturur.
Mavi + Kırmızı
Uygun şiddetlerde macenta ışık algısı oluşturur.
Kırmızı + Yeşil + Mavi
Uygun ve dengeli şiddetlerde beyaz ışık algısı oluşturabilir.
06 · Çıkarımsal Renk Karışımı
Boyalar, pigmentler ve filtreler
Pigmentler ve renkli filtreler bazı dalga boylarını soğurup diğerlerini yansıtarak veya geçirerek renk oluşturur.
Bu nedenle pigmentlerin veya filtrelerin karışımı ışıkların toplamsal karışımından farklı sonuç verir.
Camgöbeği
Kırmızı ışığı azaltan temel çıkarımsal renklerden biridir.
Macenta
Yeşil ışığı azaltan temel çıkarımsal renklerden biridir.
Sarı
Mavi ışığı azaltan temel çıkarımsal renklerden biridir.
Filtre etkisi
Birden fazla filtre kullanıldığında toplam geçen ışık miktarı genellikle azalır.
07 · Işık Kaynağının Etkisi
Aynı cisim farklı ışıkta farklı görünebilir
Bir ışık kaynağı bütün görünür dalga boylarını eşit miktarda içermek zorunda değildir.
Cismin yansıtabileceği bir dalga boyu ışık kaynağında bulunmuyorsa o renk zayıf veya farklı algılanabilir.
Ürün renkleri değerlendirilirken mağaza aydınlatmasının spektral yapısı ve renk geriverim özelliği dikkate alınmalıdır.
08 · Optisyenlik Açısından Önemi
Cam rengi ve görsel algı
Renkli güneş gözlüğü camları görünür spektrumun bazı bölgelerini diğerlerinden daha fazla azaltabilir.
Filtrenin spektral geçirgenliği renk algısını, kontrastı ve görsel konforu etkileyebilir.
Gri cam
Görünür renkler arasındaki dengeyi görece korumayı amaçlar.
Kahverengi cam
Mavi bölgedeki ışığı daha fazla azaltarak sıcak bir renk algısı oluşturabilir.
Yeşil cam
Spektral geçirgenlik yapısına göre renk dengesini farklı biçimde etkileyebilir.
Özel filtreler
Belirli dalga boylarını seçici olarak azaltmak amacıyla tasarlanabilir.
Ders Özeti
Bu dersten hatırlanması gerekenler
- •Görünür ışık elektromanyetik spektrumun göz tarafından algılanan bölümüdür.
- •Görünür spektrum mor bölgeden kırmızı bölgeye doğru kesintisiz değişir.
- •Renk algısı ışık, cisim, göz ve beynin ortak çalışmasıyla oluşur.
- •Cisimlerin rengi seçici yansıma ve soğurulmayla ilişkilidir.
- •Kırmızı, yeşil ve mavi toplamsal ışık renkleridir.
- •Camgöbeği, macenta ve sarı çıkarımsal renk sisteminin temel renkleridir.
- •Bir cismin algılanan rengi kullanılan ışık kaynağına göre değişebilir.
- •Renkli optik camların spektral geçirgenliği renk ve kontrast algısını etkileyebilir.